Kur’an-ı Kerim’de Tanrı İsmi Geçiyor Mu? Gece 3’te Gelen Varoluşsal Kriz ve Çekirdek Çitleyen Dayılar Eşliğinde Bir İnceleme
İzmir’de yaşayıp da bir akşam sahilde otururken “Hayat ne ya?” diye düşünmediysen ya çok huzurlu bir insansındır ya da telefonunun şarjı bitmiştir. Ben genelde ikinci gruptayım. Geçen hafta Kordon’da arkadaşlarla oturuyoruz. Çaylar gelmiş, gevrek yarıya kadar yenmiş, bir arkadaş bir anda ortaya bomba bıraktı:
— “Olum Kur’an-ı Kerim’de tanrı ismi geçiyor mu?”
Bir anda masada çıt çıkmadı. Az önce “Dünyanın en iyi tostunu nerede yeriz?” diye tartışan ekip, kendini ilahiyat forumunda buldu. Ben de içimden “Şimdi burada yanlış bir şey desem çaycı bile beni yargılar” diye düşünüyorum.
İşte mesele tam da burada başladı.
Kur’an-ı Kerim’de Tanrı İsmi Geçiyor Mu? Kafaları Karıştıran O Soru
Merhaba Gusa okurları! Bugün sizlerle “Kur’an-ı Kerim’de tanrı ismi geçiyor mu” konusunu ele alacağız.
Önce en temel yerden başlayalım. “Tanrı” kelimesi Türkçede genel olarak ilah anlamında kullanılan bir sözcük. Yani bir dine özgü olmak zorunda değil. Mitolojide de var, farklı inanç sistemlerinde de var. Ama Kur’an-ı Kerim Arapça indirildiği için temel kullanım “Allah” ismidir.
Yani teknik olarak Kur’an-ı Kerim’de “Tanrı” kelimesi birebir geçmez. Çünkü bu Türkçe bir kelime. Kur’an’da geçen ifade “Allah”tır.
Şimdi burada bazı insanların sesi kulağımda yankılanıyor:
— “E tamam kardeşim, bunu Google da söylüyor.”
Haklısın ama mesele burada bitmiyor. Çünkü olay sadece kelime değil, insanların o kelimeye yüklediği anlam.
Ben küçükken “tanrı” kelimesini biraz fantastik film karakteri gibi algılıyordum. Böyle Zeus’la aynı ligde biri gibi. Tamamen bilgisizlik işte. Sonra büyüdükçe fark ediyorsun ki insanlar bazı kelimelere duygusal anlamlar da yüklüyor.
Mesela bizim mahallede bir abi vardı. Her cümlesine “Yüce Tanrı” diye başlıyordu. Çocuk aklımla adamın gizli Viking olduğunu düşünüyordum.
Allah ve Tanrı Aynı Şey Mi?
Bak şimdi, mesele burada biraz hassaslaşıyor ama günlük hayattaki karşılığı aslında çok basit.
“Allah” özel isim olarak kullanılır. İslam’daki tek yaratıcıyı ifade eder. “Tanrı” ise daha genel bir kavramdır.
Bir örnek vereyim.
“Tatlı” başka şeydir, “baklava” başka şey.
Baklava tatlıdır ama her tatlı baklava değildir.
Şimdi canım baklava çekti. Konudan kopmadan devam ediyorum.
Kur’an-ı Kerim’de tanrı ismi geçiyor mu diye soran insanların çoğu aslında şunu merak ediyor:
— “Tanrı demek yanlış mı?”
İşte burada insanlar ikiye ayrılıyor. Tıpkı menemende soğan isteyenler ve istemeyenler gibi. Bir taraf “Tanrı kelimesi kullanılabilir” diyor, diğer taraf “Allah ismi özel ve birebir kullanılmalı” görüşünde.
Ben bu tartışmaları görünce bazen kendimi aile WhatsApp grubunda hissediyorum. Kimse birbirini ikna etmiyor ama herkes caps atmaya devam ediyor.
Bir Kelime Nasıl Bu Kadar Tartışma Çıkarıyor?
İnsan gerçekten garip canlı. Geçen gün markette adamın biri kasiyere şöyle dedi:
— “Abi poşet paralı mı?”
Kasiyer:
— “Evet.”
Adam:
— “Bu ekonomide nefes almak da paralı olur yakında.”
Ve markette herkes bunu filozof sözü gibi dinledi.
Biz kelimelere çok anlam yükleyen bir toplumuz. O yüzden “Kur’an-ı Kerim’de tanrı ismi geçiyor mu?” sorusu sadece dil bilgisi sorusu olmaktan çıkıyor. İnsanların inançla, kültürle ve alışkanlıklarla kurduğu ilişkiye dönüşüyor.
Bazı insanlar “tanrı” kelimesini fazla genel buluyor. Çünkü İslam’daki inançta Allah’ın tek ve eşsiz olduğu vurgulanır. O yüzden özel isim olarak “Allah” demeyi tercih ediyorlar.
Bazılarıysa “tanrı” kelimesini Türkçe karşılık olarak görüyor.
Yani olay biraz hangi pencereden baktığınla ilgili.
Ama internetteki tartışmaları görünce insan korkuyor tabii. Sanki yanlış kelimeyi kullanınca üstüne bir anda forum adminleri spawn olacak.
Benim İlk Büyük Varoluşsal Krizim
Lisedeyim. Din kültürü sınavı var. Hoca sormuş:
“Tevhid nedir?”
Ben heyecandan “Teknolojik birliktelik” gibi bir şey yazmışım.
Hâlâ nasıl başardığımı bilmiyorum.
Hoca kağıda sadece şunu yazmıştı:
“Evladım sen çok farklı yerlere gitmişsin.”
İşte o gün anladım ki insan bazen bir kavramı duyuyor ama gerçekten ne anlama geldiğini hiç düşünmüyor.
Kur’an-ı Kerim’de tanrı ismi geçiyor mu konusu da biraz böyle. İnsanlar çoğu zaman sadece kelimeye odaklanıyor ama arka plandaki anlamı kaçırabiliyor.
Kur’an’da En Çok Geçen İsimlerden Biri: Allah
Kur’an-ı Kerim’de “Allah” ismi çok sık geçer. Çünkü temel vurgu tevhid inancıdır; yani tek yaratıcı inancı.
Hatta bazen düşünüyorum… Biz günlük hayatta bile isimleri karıştırıyoruz. Geçen gün apartmandaki komşuya yanlışlıkla “abi kolay gelsin Ayşe Hanım” dedim.
Kadın üç saniye bana baktı.
Ben o üç saniyede hayatımı sorguladım.
Ama Kur’an’daki kullanım son derece nettir. “Allah” özel isim olarak kullanılır ve İslam inancındaki yaratıcıyı ifade eder.
Bu yüzden birçok kişi “Tanrı yerine Allah demek daha doğru olur” görüşünü savunur.
Dil Meselesi Gerçekten İlginç
Bak şimdi düşün.
İngilizce konuşan biri “God” diyor.
Almanca konuşan biri “Gott” diyor.
Türkçe konuşan biri “Tanrı” diyebiliyor.
Ama Müslüman toplumlarda “Allah” ismi ayrı bir yere sahip.
Yani burada dil ve inanç iç içe geçmiş durumda.
Ben bazen yabancı diziler izlerken altyazıda “Tanrım!” yazınca istemsizce dramatik bakış atıyorum. Özellikle karakter yağmur altında bağırıyorsa olay tamamen tiyatroya dönüyor.
Ama işin özü şu: Kur’an-ı Kerim Arapça olduğu için içinde Türkçe “tanrı” kelimesinin geçmesini beklemek zaten teknik olarak mantıklı değil.
Bu biraz “Harry Potter kitabında neden Ege şivesi yok?” demek gibi oluyor.
Sosyal Medya Bu Konuyu Nasıl Bir Kaosa Çeviriyor?
Bir gün X’te bu konuyla ilgili bir tartışmaya denk geldim.
Birisi yazmış:
“Tanrı demek yanlış.”
Altına biri:
“Hayır değil.”
Altına biri daha:
“Eski Türkçede şöyleydi.”
Sonra konu bir anda Orta Asya tarihine döndü.
Bir noktada biri neden kedi fotoğrafı attı hiçbir fikrim yok.
İnternet gerçekten çok enteresan yer. İnsan bilgi almak için giriyor, çıkarken Göktürk alfabesi öğrenmiş oluyor.
İç Sesimle Tartışmalarım
Gece yatağa yatmışım.
İç ses:
— “Acaba insanlar neden bu kadar kelimelere takılıyor?”
Diğer iç ses:
— “Sen geçen hafta garsona ‘size afiyet olsun’ dedin.”
Doğru. Benim başkasını sorgulama lüksüm pek yok.
Ama sanırım insanların hassasiyet göstermesi doğal. İnanç konusu birçok kişi için çok kişisel ve önemli.
Bu yüzden “Kur’an-ı Kerim’de tanrı ismi geçiyor mu?” sorusunu sorarken de cevaplarken de sakin olmak gerekiyor.
Çünkü bazen insanlar gerçekten öğrenmek için soruyor. İnternette kavga çıkarmak için değil.
“Kur’an-ı Kerim’de tanrı ismi geçiyor mu” ile ilgili bu kapsamlı rehberi tamamladık. Gusa olarak daha fazlası için buradayız!
Sonuç: Mesele Sadece Kelime Değil
Toparlarsak:
Kur’an-ı Kerim’de Türkçe “tanrı” kelimesi geçmez. Çünkü Kur’an Arapça indirilmiştir ve kullanılan isim “Allah”tır.
“Tanrı” ise Türkçede genel anlamda ilah kavramını ifade eden bir sözcüktür.
Ama olay sadece teknik açıklamadan ibaret değil. İnsanların bu kelimelere yüklediği kültürel ve manevi anlamlar da var.
Ve dürüst olayım… Bence bazen insanlar tartışırken birbirini anlamaya çalışsa internet yüzde seksen sakinleşir.
Kalan yüzde yirmi yine caps paylaşır ama olsun.
Ben artık bu tarz konularda kesin konuşan insanlardan biraz korkuyorum. Çünkü ne zaman biri “Bu konu çok basit” dese konu üç saat sonra Osmanlıca kaynaklara gidiyor.
O yüzden en güzeli sakin sakin araştırmak, öğrenmek ve kimseyi küçümsemeden konuşmak.
Bir de gece 2’den sonra varoluşsal sorgulamalara girmemek.
Çünkü insan bir bakıyor:
“Kur’an-ı Kerim’de tanrı ismi geçiyor mu?” diye araştırırken kendini antik Sümer inançlarını okurken bulmuş.
Hayat gerçekten garip yer.